Tomasz P. Terlikowski: Opór wobec nieprawdy

 Tomasz P. Terlikowski: Opór wobec nieprawdy

Voegelin pokazywał, że bez odkrycia „porządku”, racjonalności w historii jesteśmy skazani na populizm, zbrodnię i ideologię, która nieodmiennie prowadzi do odrzucenia zarówno Boga jak i człowieka – pisze Tomasz T. Terlikowski w „Teologii Politycznej Co Tydzień” nr 99: „Voegelin. O (nie)porządku XX wieku”

Z każdym dniem Eric Voegelin staje się bardziej aktualny. Tak samo zresztą, jak Edmund Husserl. Ich rozważania, które zapoczątkowało dojście do władzy nazistów (i w nie mniejszym stopniu komunistów), choć mogłoby się zdawać, że w obecnym wieku straciły na znaczeniu pozostają przerażająco aktualne. Brak racjonalności, skupienie na tym, co nieuporządkowane, rozum odłożony do lamusa to istota naszych czasów, a myślenie stadne sprawia, że coraz mniej w nas wolności i precyzji myślenia.

Brak racjonalności, skupienie na tym, co nieuporządkowane, rozum odłożony do lamusa to istota naszych czasów, a myślenie stadne sprawia, że coraz mniej w nas wolności i precyzji myślenia

Telewizja, a teraz media społecznościowe czy szerzej internet, zabiły nie tylko debatę, ale także racjonalność. Stadne reakcje na kolejne tematy wrzucane sprawnie przez zarządzających emocjami (bo trudno tu nawet mówić o opinii), standaryzacja myślenia, które zostaje sprowadzone do internetowego mema czy krótkiego wpisu na Twitterze, a także bańki informacyjne, w których wszyscy funkcjonujemy sprawiają, że rozum w ogóle przestał się liczyć w debacie, a jego stosowanie zostaje coraz częściej uznane za… uleganie drugiej stronie, tamtym, onym (niezależnie od tego, jak ich definiujemy). To zaś oznacza powrót do barbarzyństwa, które przed niemal wiekiem zdemolowało Europę i doprowadziło do ludobójstwa na skalę wcześniej niespotykaną.

Zagrożeniem dla nas nie są bowiem, i warto o tym pamiętać, wafelkowi naziści zabawiający się w lasach w urodziny Hitlera, nie są nim także celebrujący (często niestety tylko w sferze okrzyków, nie przechodząc już do głębokiego realizmu Dmowskiego) nacjonalizm, ani nawet młodzi komuniści. To wczorajsze, a nawet przedwczorajsze zagrożenia, z którymi walczymy, bo nie jesteśmy w stanie zdiagnozować poprawnie nowych, nie jesteśmy w stanie zrozumieć, że tym, co naprawdę nam zagraża nie jest ani faszyzm, ani komunizm w wersji sprzed siedemdziesięciu lat, ale… irracjonalizm, gnoza, naturalizm które leżały u podstaw tamtych zbrodniczych systemów, które sprawiły, że ludzie je masowo popierali i naprawdę się nimi fascynowali. Edmund Husserl w znakomitym „Kryzysie europejskiego człowieczeństwa i Europie” wskazywał, że u podstaw nazizmu, hitleryzmu leżało właśnie odrzucenie filozofii, racjonalnego projektu zrozumienia człowieka i świata, uznanie, że nie jesteśmy w stanie zrozumieć ducha, odkryć go i zmierzać do niego. Voegelin zaś szedł dokładnie tym samym szlakiem i pokazywał, że bez odkrycia „porządku”, racjonalności w historii jesteśmy skazani na populizm, zbrodnię i ideologię, która nieodmiennie prowadzi do odrzucenia zarówno Boga jak i człowieka.

Nie jesteśmy w stanie zrozumieć, że tym, co naprawdę nam zagraża nie jest ani faszyzm, ani komunizm w wersji sprzed 70 lat, ale… irracjonalizm, gnoza, naturalizm które leżały u podstaw tamtych zbrodniczych systemów

W świecie, w którym ciągłość myśli zostaje zastąpiona przez nieciągły charakter przekazu internetowego, gdzie wiedza zostaje sprowadzona do Wikipedii, a ekspertów zastępują youtuberzy szukanie wysp „porządku w wieku nieładu” staje się szczególnie ważne. Nie możemy rezygnować z poszukiwania, z cierpliwego odszyfrowywania Logosu w świecie chaosu czy szukania sensu w świecie pozornego bezsensu. I dotyczy to nie tylko świata greckiego, biblijnego, ale w nie mniejszym stopniu także Polski. Potrzebujemy naszych, własnych Voegelinów, którzy ze spokojem spróbują zajrzeć w głąb naszego polskiego Logosu, poszukają „porządku” w naszej polskiej historii, zedrą to, co tylko przypadkowe, nieracjonalne i wejdą w świat polskiego ducha, w świat zmartwychwstańców, bł. Marceliny Darowskiej, św. Rafała Kalinowskiego, ale też Mickiewicza i Sienkiewicza, Herberta i Różewicza, którzy tworzą polski mikroświat ducha… Bez szukania sensu, bez zgłębiania tego, co tworzy naszą historię, w całym jej skomplikowanym charakterze skazani jesteśmy na memową historię, awantury o fakty i budowanie nam narracji przez innych w przestrzeni skrajnych emocji. Dlatego dobrze, że otrzymaliśmy lekcję szukania porządku dzięki „Teologii Politycznej” i jej tłumaczeniu całości „Porządku i historii”.

Tomasz P. Terlikowski 

tpct zbiorka MEM 4


Na sprawy polityczne patrzymy z perspektywy spraw ostatecznych. Tworzymy ogólnopolskie środowisko skupiające intelektualistów, naukowców, publicystów, młodzież akademicką i artystów o poglądach konserwatywno-liberalnych. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. Zostań Mecenasem Teologii Politycznej. Kliknij TUTAJ lub przekaż darowiznę na konto Fundacji Świętego Mikołaja o numerze 64 2130 0004 2001 0299 9993 0001 z dopiskiem: darowizna Teologia Polityczna.

Wydaj z nami

Charles H. Kahn powraca – wesprzyj pierwsze polskie wydanie dzieła „Platon i dialog postsokratyczny”
Tom ten to kontynuacja wydanego nakładem Teologii Politycznej dzieła „Platon i dialog sokratyczny. Wykorzystanie literackiej formy na użytek filozofii"
Brakuje
Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.