Ile jest w nas Rzymian? O Teologii Politycznej w Programie 2 Polskiego Radia

Ile jest w nas Rzymian? O Teologii Politycznej w Programie 2 Polskiego Radia

Na geografię napięcia pomiędzy Zachodem i Wschodem musimy nakładać coś, co Polskę konstytuowało w epoce przednowoczesnej, co było dla nas bardzo ważne. I co do dzisiaj w jakiejś formie trwa – mówił Dariusz Karłowicz na antenie Polskiego Radia


Marek A. Cichocki i Dariusz Karłowicz byli gośćmi audycji „Innymi słowy” w programie 2 Polskiego Radia. Tematem rozmowy prowadzonej przez Barbarę Schabowską i Dominika Zdorta była m.in. ciągłość polskiej kultury oraz korzeni Rzeczypospolitej w tradycjach republikańskich starożytnego Rzymu

– Częstym wątkiem pojawiającym się na łamach „Teologii Politycznej” jest kwestia podziału Europy na Północ i Południe, oczywiście ujętego w pewnej topografii duchowej. Przeciwstawiacie go Panowie szkodliwemu waszym zdaniem, podziałowi na Wschód-Zachód.  Dlaczego Południe Europy jest dla was takie ważne? – pytała na początku audycji redaktor Barbara Schabowska.  

– Jest ono ważne, ponieważ przełamuje fatalizm ostatnich 200-300 lat polskiej historii. Pokazuje, że jeżeli chcemy zastanowić się nad źródłem polskości, to nasza kultura, która kształtowała się przecież razem z kulturą europejską, kształtowała się poprzez udział w podziale kontynentu na Północ-Południe. Jest on o wiele ważniejszy niż XVIII-wieczna koncepcja Wschód-Zachód, gdzie podstawową rolę odgrywało Oświecenie i pewna koncepcja modernizacji z tym związana. W tej koncepcji Polska jawi się tylko jako przedmiot różnych projektów modernizacyjnych Wschodu i Zachodu. Jest jej odebrana swoistość, podmiotowość, jej własna duchowość, która jawi się dopiero wyraźnie kiedy patrzymy na nią poprzez pryzmat o wiele starszego podziału na Północ i Południe  – mówił prof. Marek A. Cichocki.

– Geografia Europy zbudowana na podziale pomiędzy Wschodem i Zachodem powstaje w XVIII wieku – zauważył w dalszej części audycji Dariusz Karłowicz. – Jest ona dla nas problematyczna z przyczyn politycznych i epistemologicznych – kontynuował, argumentując, że kiedy Europa oświeceniowa wytwarza ten rodzaj swojej geografii, myśli o ziemiach na wschód od Paryża i Berlina jako o terenie, który musi zostać poddany procesowi oświecenia. – Ten rodzaj symbolicznego porozumienia pomiędzy Wolterem a Katarzyną II jest wspólnym procesem oświecania Wschodu – mówił dalej Karłowicz. Jego zdaniem, w tej sytuacji rodzi się pytanie: kim my wówczas jesteśmy? – Otóż jesteśmy takim terytorium „pomiędzy”.  „Czymś” pomiędzy „integralnym Wschodem” i „integralnym Zachodem”  – kontynuował myśl redaktor naczelny Teologii Politycznej.

Zauważył też, że ten sposób myślenia reprezentuje nadal bardzo wielu ludzi w Polsce. Jego zdaniem, szczególnie widać to w tradycji polskiego myślenia lewicowego. – Lewica zaprojektowała na polskość taki sposób myślenia, który w Rosji istnieje pod etykietą sporu „zapadników” i „słowianofilów”. I do dziś, jakaś część polskiej inteligencji wyobraża sobie Polskę jako miejsce na suwaku pomiędzy Zachodem i Wschodem, zastanawiając się ile jest w nas proporcji jednego lub drugiego – mówił.  – Cała okcydentalizacja Polski jest bardzo dobrze widoczna w procesie transformacji, gdzie podjęto próbę przesuwania tego suwaka w stronę Paryża i Berlina. A z kolei wariant „słowianofilskich konserwatystów” zrobiłby dokładnie odwrotnie.

Według Karłowicza takie postrzeganie naszego miejsca na mapie w ogólne nic nie opowiada o tym, czym jest polska łacińskość i rzymskość. – Nie twierdzę, że istnieje prosta transmisja tego pierwotnego doświadczenia. Twierdzę natomiast, że na tę geografię napięcia pomiędzy Zachodem i Wschodem, która niewątpliwie jest faktem, musimy nakładać coś, co Polskę konstytuowało w epoce przednowoczesnej, co było dla nas bardzo ważne. I co do dzisiaj w jakiejś formie trwa – przekonywał redaktor naczelny TP. Jego zdaniem, jeśli będziemy podtrzymywać myślenie o Polsce widzianej tylko na linii Wschód-Zachód, to wówczas zrozumiemy z niej bardzo niewiele.

Wysłuchaj całej audycji na antenie Programu 2 Polskiego Radia

"My, Rzymianie" - Teologia Polityczna Nr 8 - Kup w księgarni TP


Teologia Polityczna jest niezależnym środowiskiem, które może prowadzić i rozwijać swoją działalność dzięki Państwa wsparciu.
Zostań Mecenasem ambitnej polskiej kultury. Ustaw stały, comiesięczny przelew o dowolnej wysokości. Prosimy o darowizny na numer konta:
Fundacja Świętego Mikołaja, Volkswagen Bank Polska S.A. 64 2130 0004 2001 0299 9993 0001 z dopiskiem „darowizna na Teologię Polityczną”.
Dziękujemy każdej osobie, która ustawi stały przelew i tym samym dołączy do grona Mecenasów Teologii Politycznej.

Wydaj z nami

CHK PIDS Front
Wesprzyj pierwsze polskie wydanie jednej z najważniejszych książek poświęconych dialogom sokratycznym Platona
Brakuje

Zostań współwydawcą Teologii Politycznej. Przekaż darowiznę.

Wpłać darowiznę
50 zł
Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
200 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.