Dialog Kritona z Sokratesem wybrzmiał w więzieniu na Rakowieckiej

Dialog Kritona z Sokratesem wybrzmiał w więzieniu na Rakowieckiej

Ideą „spektaklu” była jak największa oszczędność form wyrazu. Cała dramaturgia dzieła wydobywana była przez lektorów tylko i wyłącznie siłą i intonacją głosu


Ciemny, ponury  korytarz więzienny oraz niemal setka osób, które przybyły na zaproszenie Teologii Politycznej do okrytego złą sławą więzienia na Rakowieckiej w Warszawie, było wczoraj świadkami brawurowego odczytania platońskiego „Kritona”. Bohaterom słynnego dialogu użyczyli głosów profesjonalni lektorzy – Janusz Zadura i Tomasz Marzecki

Na pomysł lektury „Kritona” w murach więziennych wpadł Dariusz Karłowicz, redaktor naczelny Teologii Politycznej (TP), który był też reżyserem wczorajszego wydarzenia. Witając zebranych gości wyznał, że u podstaw idei lektury platońskiego dialogu w realnym więzieniu legło gorące pragnienie wydobycia z niebytu – na jaki skazała go współczesna kultura – jednego z najważniejszych dzieł starożytności, na których ufundowana została zachodnia cywilizacja.  – Chcielibyśmy przywrócić „Kritona” współczesnemu pokoleniu i pokazać jego ponadczasową aktualność – mówił na samym początku spotkania Karłowicz.

Okazją do tego stało się nowe tłumaczenie słynnego dialogu dokonane przez prof. Ryszarda Legutkę – po niemal stu latach od poprzedniego – które, dzięki staraniom Teologii Politycznej i Ośródka Myśli Politycznej, trafiło w tym roku do księgarń. Redaktor naczelny TP zauważył, że kwestie wolności i niewoli, etycznych wyborów dokonywanych przez człowieka w ekstremalnych warunkach, Platon zawarł w przejmującej rozmowie dwóch przyjaciół, spośród których jeden – jak wiemy – zginie w ciągu kolejnych dni. – Mógł Platon napisać na ten temat kilkustronicowy traktacik, tymczasem zdecydował się na formę, która w swej istocie jest do głębi wstrząsająca, pozwalająca nie tylko uwypuklić rozgrywający się dramat, ale sprawiająca też, że głęboką refleksję na temat dobra, sprawiedliwości, zniewolenia i wolności, podejmowały w kolejnych pokoleniach niezliczone zastępy filozofów, jak i zwykłych ludzi  – kontynuował redaktor naczelny Teologii Politycznej.

Po wprowadzeniu Dariusza Karłowicza, z jednej z cel na więzienny korytarz został wyprowadzony przez strażnika (Albert Mazurek) Sokrates (Tomasz Marzecki). Po doprowadzeniu go do stolika, gdzie oczekiwał na niego młodszy o kilkadziesiąt lat Kriton (Janusz Zadura), słuchacze mogli zatopić się w dialog obu przyjaciół, który z każdą frazą stawał się coraz bardziej gęsty i napięty. Warto to podkreślić, gdyż ideą „spektaklu” była jak największa oszczędność form wyrazu, a cała dramaturgia dzieła wydobywana była po mistrzowsku – nie bójmy się tego powiedzieć – przez lektorów tylko i wyłącznie siłą i intonacją głosu. Kwestie czytane przez Janusza Zadurę i Tomasza Marzeckiego raz po raz odbijały się od wysokich, ciemnych ścian korytarza mokotowskiego więzienia wibrując w uszach w momentach dojmującej ciszy, zakłócanej sporadycznie przez nieopatrzne szurnięcia metalowych, więziennych stołków, na których zasiedli słuchacze.

***

Refleksje Dariusza Karłowicza zaraz po lekturze "Kritona" w więzieniu na Rakowieckiej - OBEJRZYJ

Wydarzenie było nagrywane - zapis wideo udostępnimy w ciagu kilku dni. Informację na temat lektury "Kritona" w więziniu na Rakowieckiej zamieściła również TVP Kultura w programie "Informacje Kulturalne" (w 6 min. i 12 sek.)

Dziękujemy Muzeum Żołnierzy Wyklętych, które obecnie mieści się w murach przy ul. Rakowieckiej 37 za życzliwe udostępnienie pomiieszczeń więzienia.

_____________________________________________

O czym jest Kriton? Prof. Ryszard Legutko tak pisze we wstępie do nowego tłumaczenia: „Kriton przedstawia scenę, która miała miejsce w więzieniu na dwa dni przed egzekucją Sokratesa. Wczesnym rankiem filozofa odwiedził jego oddany przyjaciel Kriton, wielce poruszony wiadomością o rychłym wykonaniu wyroku śmierci, proponując ucieczkę z więzienia. Mimo perswazji Sokrates odmówił, a przy okazji wyjaśnił przyczyny, dla których wolał umrzeć z wyroku jawnie niesprawiedliwego niż łamać prawo, uciekając z więzienia dla ratowania życia. Ostatnia część dialogu to dłuższa wypowiedź Praw Ateńskich, zantropomorfizowanych przez Platona. Prawa wyjaśniają niemoralność ucieczki, co przesądza o konkluzji dialogu. Mimo niewielkiej objętości Kriton jest jednym z częściej komentowanych utworów Platona. Przyczyna jest prosta. W dialogu pojawia się argumentacja, która może być odczytana jako nakaz posłuszeństwa jednostki wobec państwa i wobec kolektywu. Zważywszy, że Sokrates przez całe swoje dorosłe życie głosił posłuszeństwo sprawiedliwości i bezwzględnym racjom etycznym, ten swoisty autorytaryzm, jaki niektórzy znajdowali w Kritonie, wywoływał mieszane uczucia. Jak to więc jest? – pytano. Czy Sokrates był niekonsekwentny? Czy w dialogu dokonał odstępstwa od kanonicznej zasady swojej filozofii? A może była to część strategii Platona, aby zrehabilitować skazanego na śmierć filozofa w oczach ateńskich obywateli?”

***

Nowe tłumaczenie Platona pomyślane zostało jako przedsięwzięcie większego kalibru, któremu nadano rangę „Biblioteki Klasycznej”. Po „Kritonie” w ramach nowej serii ukażą się ponadto: „Obrona Sokratesa”, „Eutyfron”, „Fedon” oraz „Hippiasz Większy”. Tłumaczem czterech pierwszych dialogów jest prof. Ryszard Legutko, natomiast „Hippiasza Wielkiego” tłumaczył dr Michał Bizoń z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wyróżnikiem nowej serii jest nie tylko nowe tłumaczenie oraz estetyczna, twarda oprawa, ale też fakt, że nowa seria jest wydaniem dwujęzycznym – z równoległym oryginalnym tekstem greckim – i profesjonalnym opracowaniem naukowym.

‘Kritona” można nabyć m.in. w Księgarni Teologii Politycznej - KLIKNIJ I KUP

(kw)


Zostań mecenasem Teologii Politycznej. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli, współpracujemy z uczonymi, pisarzami i artystami. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. (KLIKAM, BY DOŁĄCZYĆ DO GRONA MECENASÓW TEOLOGII POLITYCZNEJ).

Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.