Tomasz Merta Kustoszem Pamięci Narodowej

Tomasz Merta Kustoszem Pamięci Narodowej

Tomasz Merta (pośmiertnie), Tadeusz Kukiz i Zdzisław Rachtan oraz Biblioteka Polska w Paryżu i Stowarzyszenie Upamiętnienia Polaków Pomordowanych na Wołyniu zostali tegorocznymi laureatami nagrody Kustosz Pamięci Narodowej



Tomasz Merta (pośmiertnie), Tadeusz Kukiz i Zdzisław Rachtan oraz Biblioteka Polska w Paryżu i Stowarzyszenie Upamiętnienia Polaków Pomordowanych na Wołyniu zostali tegorocznymi laureatami nagrody Kustosz Pamięci Narodowej. Nagrody wręczył w środę w Zamku Królewskim w Warszawie prezes IPN Łukasz Kamiński.

„W dzisiejszym dniu w sposób szczególny widzimy sens i znacznie pojęcia pamięć narodowa. Ten dzień pokazuje, że pamięć ta jest naszą wspólną troską i nikt nie jest zwolniony od dbania o nią” - powiedział Kamiński.

Prof. Tomasz Nałęcz odczytał list od prezydenta, który napisał m.in. „Historia to niezbędna część naszego fundamentu. Na tym fundamencie osadzona jest nasza obywatelska i narodowa wspólnota”.

Nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej, przyznaną pośmiertnie Tomaszowi Mercie, odebrała Magdalena Merta. „Mój mąż uważał pamięć narodową za najważniejszy czynnik kształtujący naszą tożsamość. Dbał o nią nie tylko jako urzędnik, ale także jako publicysta, nauczyciel akademicki, ojciec, który wychowuje dzieci na świadomych swojej narodowości prawych Polaków” - powiedziała Magdalena Merta.

Tomasz Merta historyk myśli politycznej, był w latach 2005-2010 podsekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego i generalnym konserwatorem zabytków. Był współinicjatorem projektu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” oraz programu „Patriotyzm Jutra”. Angażował się w powstanie Europejskiego Centrum Solidarności, Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum II Wojny Światowej, Muzeum Historii Polski. Zginął w katastrofie prezydenckiego samolotu w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 roku.

Tadeusz Kukiz jest popularyzatorem historii i kultury Kresów Wschodnich. Urodził się w województwie tarnopolskim. W 1940 r. został zesłany wraz z matką i siostrą do Kazachstanu (ojciec został zamordowany przez NKWD). Do Polski wrócił w 1946 roku. Jest autorem sześciu książek cyklu „Madonny Kresowe”, opisujących historię obrazów Matki Boskiej, które znalazły się po II wojnie światowej w Polsce, zabrane przez opuszczających swe miejscowości Polaków. Napisał także książę o stronach rodzinnych „Ziemia radziechowska i ludzie stamtąd”.

Zdzisław Rachtan był żołnierzem Narodowej Organizacji Wojskowej i Armii Krajowej. Odbierając nagrodę Zdzisław Rachtan nawiązał do opieki nad miejscami związanymi z walką Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury”. „Zajmujemy się kilkudziesięcioma miejscami naznaczonymi nie tylko przez klęski, ale i zwycięstwa” - podkreślił. Jest jednym z inicjatorów ufundowania kapliczki Matki Boskiej Bolesnej - pomnika AK na Wykusie w Górach Świętokrzyskich, gdzie mieściła się baza oddziału „Ponurego” oraz organizatorem corocznych czerwcowych spotkań na Wykusie, gromadzących kombatantów a w latach 70. i 80 XX w. także ludzi opozycji demokratycznej. Przyczynił się do sprowadzenia w 1987 roku z ZSRS do Polski prochów mjr Jana Piwnika, poległego w 1944 r. i pochowania ich w klasztorze w Wąchocku. Jest współtwórcą archiwum środowiska kombatanckiego „Ponury” - „Nurt”.

Nagrodę dla Stowarzyszenia Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu odebrała przewodnicząca stowarzyszenia Janina Kalinowska. Zwróciła się z apelem do IPN o jak najszybsze zakończenie śledztw w sprawach zbrodni popełnianych przez ukraińskich nacjonalistów na Wołyniu w 1943 roku.

Stowarzyszenie zostało założone przez sieroty wołyńskie - tych, którzy stracili swych ojców i matki, zamordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię. Stowarzyszenie stworzyło w Zamojskiej Rotundzie kryptę – miejsce pamięci, w której znalazły się tablice z nazwiskami kilku spośród kilkudziesięciu tysięcy Polaków zamordowanych na Wołyniu. W latach 90. XX w. w 31 miejscach zbrodni stowarzyszenie postawiło krzyże. „Jeździmy w te miejsca kilka razy w roku, składamy biało-czerwone wieńce, zapalamy znicze, odmawiamy +Wieczne odpoczywanie+” - powiedziała Janina Kalinowska. Stowarzyszenie zajmuje się też organizacją wydarzeń upamiętniających ofiary zbrodni na Wołyniu.

Dyrektor Bibliotek Polskiej w Paryżu Kazimierz Piotr Zaleski, odbierając nagrodę Kustosz Pamięci Narodowej przyznaną tej instytucji, powiedział, że jest to najważniejsza placówka kultury polskiej za granicą. Corocznie organizuje ona 50 imprez kulturalnych i naukowych. Wyraził nadzieję, że nagroda przyczyni się do większego zainteresowania kraju Biblioteką Polską.

Biblioteka Polska w Paryżu została założona w 1838 roku przez emigrantów z księciem Adamem Jerzym Czartoryskim na czele i jest najstarszą instytucją polską poza granicami kraju. Związani z nią byli m.in. Adam Mickiewicz i Julian Ursyn Niemcewicz. Biblioteka oprócz księgozbioru posiada akta polskich instytucji emigracyjnych, spuściznę wybitnych Polaków mieszkających we Francji, pamiętniki i dzienniki z lat II wojny w kraju i na emigracji oraz z czasów PRL.

Nagroda „Kustosz Pamięci Narodowej” przyznawana jest przez IPN od 2002 roku osobom, polskim oraz zagranicznym instytucjom, organizacjom społecznym za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Polski i Polaków w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną, zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej. (PAP)

tst/ ls/

***

Tomasz Merta urodził się 7 listopada 1965 r. w Legnicy, zginął 10 kwietnia 2010 r. w katastrofie samolotu prezydenckiego koło Smoleńska.

Polonista, historyk idei, wysoki urzędnik państwowy. Szkołę średnią kończył w Kielcach (jako absolwent IV Liceum Ogólnokształcącego im. Hanki Sawickiej). Ukończył studia w zakresie filologii polskiej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, studia podyplomowe Szkoły Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk oraz doktoranckie na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych UW.

W latach 1996-1998 pracował jako asystent w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Od 1996 do 1999 wchodził w skład zespołu redakcyjnego pisma „Res Publica Nowa”. W latach 1996-2000 był polskim korespondentem „East European Constitutional Review”, następnie do 2002 był redaktorem naczelnym „Kwartalnika Konserwatywnego”.

W latach 2000-2001 pełnił funkcję doradcy ministra kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego. Od 2001 do 2002 był dyrektorem Instytutu Dziedzictwa Narodowego.

4 listopada 2005 został powołany na stanowiska podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, gdzie był najbliższym współpracownikiem ministra Kazimierza M. Ujazdowskiego. Po powołaniu nowego rządu 16 listopada 2007 pozostał na tych stanowiskach i stał się bliskim współpracownikiem ministra Bogdana Zdrojewskiego.

W latach studiów związany z opozycją niepodległościową, potem z środowiskiem Res Publiki Nowej.
W latach 90. był w gronie Warszawskiego Klubu Krytyki Politycznej, wreszcie od 2000 r. był związany z kręgiem konserwatywnych intelektualistów i polityków skupionych wokół Kazimierza M. Ujazdowskiego.

Współautor i współredaktor książek publicystycznych „W obronie zdrowego rozsądku” (2000) oraz „Pamięć i odpowiedzialność” (2005). Publikował także m.in. w „Znaku”, „Życiu", „Rzeczpospolitej", „Gazecie Wyborczej”, „Przeglądzie Politycznym”, „Więzi”, „Newsweeku” i „Ozonie”.

Konsultant merytoryczny w Centrum Edukacji Obywatelskiej, współautor programów nauczania i podręczników do wiedzy o społeczeństwie, historii i przedsiębiorczości oraz metodycznych poradników dla nauczycieli.

Źródło: PAP/Dzieje.pl


Na sprawy polityczne patrzymy z perspektywy spraw ostatecznych. Tworzymy ogólnopolskie środowisko skupiające intelektualistów, naukowców, publicystów, młodzież akademicką i artystów o poglądach konserwatywno-liberalnych. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. Zostań Mecenasem Teologii Politycznej. Kliknij TUTAJ lub przekaż darowiznę na konto Fundacji Świętego Mikołaja o numerze 64 2130 0004 2001 0299 9993 0001 z dopiskiem: darowizna Teologia Polityczna.

Wydaj z nami

„Od Salaminy do Radzymina” – wesprzyj wydanie nowego numeru rocznika „Teologia Polityczna”
Kim jesteśmy i kim chcielibyśmy być? Ile naprawdę warte jest dla nas to, co uważamy za swoją tożsamość?
Brakuje
Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.