Antonina Karpowicz-Zbińkowska: Ensemble Organum, Compostela ad Vesperas Sancto Iacobi

Antonina Karpowicz-Zbińkowska: Ensemble Organum, Compostela ad Vesperas Sancto Iacobi

Wśród utworów znajdujących się w rękopisie Codex Calixtinus na szczególną uwagę zasługuje utwór Congaudeant catholici, conductus, a więc utwór w całości skomponowany według inwencji autora, bez zapożyczeń z melodii chorału gregoriańskiego

Wśród utworów znajdujących się w rękopisie Codex Calixtinus na szczególną uwagę zasługuje utwór Congaudeant catholici, conductus, a więc utwór w całości skomponowany według inwencji autora, bez zapożyczeń z melodii chorału gregoriańskiego - przeczytaj felieton z cyklu Perły Muzyki Dawnej

 

XII-wieczny rękopis znany pod nazwą Codex Calixtinus, spisany na polecenie papieża Kaliksta II jest to księga poświęcona kultowi św. Jakuba oraz pielgrzymowaniu do Santiago de Compostella. Zawiera, poza zbiorem nabożeństw i modlitw, opisów cudów przypisywanych św. Jakubowi (wśród nich wymienia się także narodzenie Bolesława Krzywoustego, które zostało wymodlone właśnie w tym sanktuarium) oraz różnego rodzaju porad dla pielgrzymów, także śpiewy pielgrzymie i te, specjalnie dedykowane św. Jakubowi.

Wśród utworów znajdujących się w tym rękopisie na szczególną uwagę zasługuje utwór Congaudeant catholici, conductus, a więc utwór w całości skomponowany według inwencji autora, bez zapożyczeń z melodii chorału gregoriańskiego. Conductus ten uważa się za pierwszy w historii utwór trzygłosowy.

Na płycie zespołu Organum, zawierającej śpiewy z tego kodeksu, oprócz fragmentów oficjum brewiarzowego, znajdują się także utwory typowo pielgrzymie. Wyróżnia się tu szczególnie otwierający płytę hymn Dum pater familias, zaśpiewany w mistrzowski sposób, z dodanym bourdonem, w iście marszowej formule. Zaskoczeniem staje się pojawiający się drugi głos (trzeci, jeśli liczyć także głos bourdonowy), staje się on czymś w rodzaju otwarcia płaskiej melodii w trzeci wymiar. To wyjątkowo piękny efekt, który udało się osiągnąć Peresowi, odkrywający ukryty, mistyczny sens pielgrzymowania. Do tego marszowy charakter tego śpiewu powoduje, że melodia ta zaczyna prześladować słuchacza, a nogi same zaczynają maszerować

Pozwolę sobie w tym miejscu zacytować słowa św. Augustyna, który sformułował przepiękną symbolikę pielgrzymki, która jest obrazem całego naszego ziemskiego życia:

Jest jednak w niebie wieczna Jerozolima, gdzie są nasi współobywatele, aniołowie. Do nich to pielgrzymujemy po ziemi. Podczas wędrówki wzdychamy, w mieście radować się będziemy. Podczas tej wędrówki spotykamy również i towarzyszy, którzy już widzieli to miasto i zachęcają nas, żebyśmy do niego biegli. (…) Zatem biegnijmy, biegnijmy, bo pójdziemy do domu Pana. Biegnijmy i nie męczmy się, bo przyjdziemy tam, gdzie nie ma zmęczenia. (Obj. Ps. 121,2)

Również pieśni pielgrzymie mają swoją własną symbolikę:

Idźcie drogą, idąc śpiewajcie. Tak czynią podróżni dla umilenia sobie trudu. Wy śpiewajcie na tej drodze. Zaklinam was na samą drogę, śpiewajcie podczas niej. Śpiewajcie pieśń nową. Śpiewajcie pieśń miłości o waszej ojczyźnie. Nowa droga, nowy pielgrzym, nowa pieśń. (…) Jak śpiewają podróżni, i śpiewają to najczęściej podczas nocy. Wszystko wówczas przeraźliwie wokół szeleści, a raczej nie szeleści, lecz głuche milczenie zalega dokoła. A im głębsze milczenie, tym większym napawa strachem. Śpiewają nawet ci, którzy boją się zbójców. O ileż bezpieczniej śpiewasz w Chrystusie? Na tej drodze nie ma zbójcy. (Obj. Ps. 66,6)

Antonina Karpowicz-Zbińkowska

 


Zostań mecenasem Teologii Politycznej. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli, współpracujemy z uczonymi, pisarzami i artystami. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. (KLIKAM, BY DOŁĄCZYĆ DO GRONA MECENASÓW TEOLOGII POLITYCZNEJ).

Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.