Marek Cichocki gościem debaty „European Memory and Politics: A Crisis of What?”

Marek Cichocki gościem debaty „European Memory and Politics: A Crisis of What?”

„European Memory and Politics: A Crisis of What?” – pod takim tytułem odbyła się w ubiegłym tygodniu debata Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. Udział w niej wzięli: redaktor naczelny „Teologii Politycznej” Marek A. Cichocki oraz Ivan Krastev związany z bułgarskim Centre for Liberal Strategies oraz Instytutem Nauk o Człowieku w Wiedniu. Zachęcamy do wysłuchania tej interesującej rozmowy.

Debata pomiędzy Ivanem Krastevem i Markiem Cichockim, zatytułowana Europejska pamięć i polityka: A Crisis of What? została zorganizowana w trybie hybrydowym. Była ona dostępna zarówno dla publiczności w Centrum Konferencyjnym Zielna w Warszawie, jak i online dla uczestników konferencji Memory Studies Association oraz wszystkich innych osób poprzez otwarte kanały ENRS na YouTube i Facebooku.

Obaj prelegenci to nie tylko uznani badacze nauk politycznych i filozofii, ale także intelektualiści aktywnie zaangażowani w kształtowanie bułgarskiej i polskiej publicznej debaty politycznej. Choć reprezentują odmienne poglądy ideologiczne  – odpowiednio liberalne i konserwatywne – obaj wyrażali podobne obawy dotyczące przyszłości Europy, jej polityki i pamięci.

Na wstępie moderatorka Małgorzata Pakier poprosiła dyskutantów o scharakteryzowanie źródła poczucia kryzysu, które zdaje się dominować w europejskim dyskursie ekonomicznym, politycznym i kulturowym, oraz o odpowiedź na pytanie, czy nasze obawy o pamięć historyczną są uzasadnione. O ile, zdaniem Krasteva, wiele obaw o przyszłość wynika z bezprecedensowych, ale paradoksalnych przełomów, jakie przyniosły globalizacja i rozwój technologiczny, o tyle Cichocki wskazywał raczej na wyczerpanie się starych ram politycznych wyznaczonych przez porządek liberalno-demokratyczny ustanowiony po zimnej wojnie. Obaj dyskutanci zgodzili się, że jedną z przeszkód w obliczu tego kryzysu jest nasze podejście do przeszłości, wciąż podyktowane logiką Fukuyamowskiego "końca historii", w której jest ona postrzegana jako przedmiot pamięci, a nie historii. To właśnie ponowne nauczenie się, jak korzystać z historii, było postrzegane jako możliwe rozwiązanie przyszłych wyzwań.

Cichocki wskazywał na wyczerpanie się starych ram politycznych wyznaczonych przez porządek liberalno-demokratyczny ustanowiony po zimnej wojnie

Obaj dyskutanci wiązali też koniec końca historii z narastaniem populizmu, wskazując, że aby na niego odpowiedzieć, konieczna będzie zmiana ram projektu europejskiego. O ile Cichocki proponował zwrócenie się w stronę ponadnarodowych projektów cywilizacji-państw jako jedynych sił, które mogą sprostać wyzwaniom końca końca historii, o tyle Krastev zwracał uwagę, że stworzenie narracji historycznej, która będzie równie atrakcyjna dla uczestników takiego europejskiego projektu, może okazać się niezwykle trudne.

Spostrzeżenie o koniecznej ekskluzywności wspólnej pamięci europejskiej powróciło, gdy dyskutanci zostali zapytani o zmiany, jakie zaproponowaliby w narracji prezentowanej przez Dom Historii Europejskiej w Brukseli. Korzystając z okazji, by zastanowić się nad szerszymi problemami jednolitej europejskiej pamięci i tożsamości, Krastev przekonywał, że stworzenie takiej narracji pamięciowej wymagałoby zaakceptowania pewnych wykluczeń i pogodzenia się z nieobecnością. Paradoksalnie, twierdził, wspólnotowość Europy wynika z odmiennego odczytywania historii. Odpowiedź Cichockiego wskazywała również na problem wciąż nie przedyskutowanych różnic w pamięci między Europą Zachodnią i Wschodnią, podczas gdy ta pierwsza patrzy na obecny kryzys przez pryzmat liberalnej demokracji, druga widzi ją przez filtr komunistycznej przeszłości.

Europejska Sieć Pamięć i Solidarność jest międzynarodowym przedsięwzięciem, które ma na celu badanie, dokumentowanie oraz upowszechnianie wiedzy na temat historii Europy XX wieku i sposobów jej upamiętniania ze szczególnym uwzględnieniem okresu dyktatur, wojen i społecznego sprzeciwu wobec zniewolenia. Członkami Sieci są: Niemcy, Polska, Rumunia Słowacja i Węgry, a w jej gremiach doradczych zasiadają ponadto przedstawiciele Albanii, Austrii, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy i Gruzji. 

Michał Machalski
Współpraca: Hanna Nowak

Obejrzyj debatę w serwisie Youtube

Dowiedz się więcej o konferencji „Genealogie pamięci”


Na sprawy polityczne patrzymy z perspektywy spraw ostatecznych. Tworzymy ogólnopolskie środowisko skupiające intelektualistów, naukowców, publicystów, młodzież akademicką i artystów o poglądach konserwatywno-liberalnych. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. Zostań Mecenasem Teologii Politycznej. Kliknij TUTAJ lub przekaż darowiznę na konto Fundacji Świętego Mikołaja o numerze 64 2130 0004 2001 0299 9993 0001 z dopiskiem: darowizna Teologia Polityczna.

Wydaj z nami

„Od Salaminy do Radzymina” – wesprzyj wydanie nowego numeru rocznika „Teologia Polityczna”
Kim jesteśmy i kim chcielibyśmy być? Ile naprawdę warte jest dla nas to, co uważamy za swoją tożsamość?
Brakuje
Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.