Antonina Karpowicz-Zbińkowska: Ensemble Organum, Lux Perpetua, Requiem

Antonina Karpowicz-Zbińkowska: Ensemble Organum, Lux Perpetua, Requiem

Działalność Marcela Peresa jest jednym z najciekawszych współczesnych zjawisk muzycznych


Działalność Marcela Peresa jest jednym z najciekawszych współczesnych zjawisk muzycznych - przeczytaj kolejny tekst z cyklu Perły Muzyki Dawnej

Na antypodach brytyjskiego stylu wykonawczego, reprezentowanego np. przez zespół Tallis Scholars, z jego wyidealizowaną wizją odcieleśnionego śpiewu, znajduje się zespół Organum, kierowany przez enfant terrible muzyki dawnej – Marcela Peresa.

Działalność Peresa ma kluczowe znaczenie jeśli chodzi o zagadnienie prób dotarcia do autentycznego brzmienia muzyki dawnej, z czasów gdy powstawała i była pierwotnie wykonywana. Ponieważ w dziejach muzyki zachodniej doszło wielokrotnie do zerwania tradycji śpiewu, zwłaszcza śpiewu chorału gregoriańskiego, nie wiemy jak był on wykonywany w dawnych czasach, nasze współczesne wyobrażenie o estetyce chorałowej wywodzi się z dziewiętnastowiecznej wizji rodem z benedyktyńskiego opactwa w Solesmes, w którym w końcu XIX w. dokonano na nowo odczytania chorału gregoriańskiego i nadania mu estetyki na gruncie właśnie dziewiętnastowiecznych wyobrażeń o tym jaki powinien być jego charakter. Styl chorału wykonywanego w Solesmes nie mówi nam więc o tym jak pierwotnie chorał wykonywano, tylko jak sobie go w XIX wieku wyobrażano.

Analogicznie ma się sprawa z polifonią. Zespoły brytyjskie (Tallis Scholars, Oxford Camerata, itd.) stworzyły swoją własną wizję śpiewu polifonicznego. Peres, na zasadzie kontrastu, poszedł w zupełnie inną stronę: poszukując autentycznego brzmienia i zerwanej tradycji śpiewu, zaadaptował elementy tradycyjnego śpiewu ludowego do sztuki wysokiej. Zaprosił do swojego zespołu śpiewaków ludowych, często naturszczyków, głównie z Korsyki, na której ostała się bardzo stara tradycja śpiewu ludowego. Jego zdaniem w ten sposób mamy, choć tylko zapośredniczony, to jednak kontakt z tradycją śpiewu sięgającą czasów katedr.

Przyznaję, że nie jestem zwolenniczką takiego podejścia. Nie będziemy mieli nigdy wglądu obiektywnego w to, jak naprawdę wykonywano tę muzykę w dawnych czasach, zawsze będziemy mogli spoglądać na nią tylko przez pryzmat współczesnej estetyki i maniery. Nawet jeśli zaaplikujemy manierę wykonawczą muzyki ludowej do renesansowej polifonii, to nadal będziemy mieli do czynienia z tą właśnie manierą, a nie z estetyką i manierą, w której wykonywano polifonię franko-flamandzką w XV wieku. Nie mamy dowodu na to, że śpiewacy dworskich czy kościelnych chórów, nawet jeśli wywodzili się z gminu, przynosili wraz z sobą ludową manierę wykonawczą.

Przyznać jednak należy, że działalność Marcela Peresa jest jednym z najciekawszych współczesnych zjawisk muzycznych. Wśród rozlicznych nagrań zespołu Organum na uwagę zasługuje płyta pod tytułem Lux Perpetua zawierająca XV-wieczne Requiem, niepewnego autorstwa, rękopisy wskazują na dwóch autorów: Antoine Divitisa i Antoine de Févina.

Skoro w przypadku zespołów brytyjskich mamy do czynienia ze śpiewem „anielskim”, odcieleśnionym, to tu mamy do czynienia z wizją śpiewu skrajnie odmienną: to jest muzyka czysto ludzka, wraz ze wszystkimi niedoskonałościami ludzkiej natury, chropowatościami, a więc muzyka ucieleśniona, w dodatku w pewnej bardzo konkretnej manierze. Efekt jednak jest zaskakująco ujmujący. Dzięki zabiegowi zaproszenia do nagrania śpiewaków nieszkolonych klasycznie to Requiem nabrało autentyczności i świeżości, a jego brzmienie – mocy.

Antonina Karpowicz-Zbińkowska


Zostań mecenasem Teologii Politycznej. Prowadzimy codziennie aktualizowany portal, wydajemy tygodnik, rocznik, książki najwybitniejszych filozofów i myślicieli, współpracujemy z uczonymi, pisarzami i artystami. Prowadzimy projekty naukowe i kulturalne. Jesteśmy współzałożycielami Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na rzymskim uniwersytecie Angelicum. (KLIKAM, BY DOŁĄCZYĆ DO GRONA MECENASÓW TEOLOGII POLITYCZNEJ).

Wpłać darowiznę
100 zł
Wpłać darowiznę
500 zł
Wpłać darowiznę
1000 zł
Wpłać darowiznę

Newsletter

Jeśli chcesz otrzymywać informacje o nowościach, aktualnych promocjach
oraz inne istotne wiadomości z życia Teologii Politycznej - dodaj swój adres e-mail.