Polski Sierpień jest dziś dla nas gorzkim doświadczeniem słabości

Jedni odświętnie podkreślają znaczenie wielkiego zrywu wolności. Inni z uporem lepszej sprawy, podobnie jak w kwestii wybuchu powstania warszawskiego, twierdzą, że Solidarność to było głupie igranie z losem, a i tak o naszej przyszłości zadecydowali Reagan z Gorbaczowem. 

Nic nie wskazuje na to, abyśmy lepiej zaczęli rozumieć sens wydarzeń Polskiego Sierpnia

Solidarność pozostaje wciąż zakopanym głęboko w naszej świadomości skarbem. Jules Michelet, francuski historyk z XIX w., twierdził, że narody potrzebują przynajmniej 40 lat, aby przetrawić i zrozumieć sens wielkich, przełomowych wydarzeń, które spotkały je w przeszłości. Jednak chociaż minęły już ponad cztery dekady, nic nie wskazuje na to, abyśmy lepiej zaczęli rozumieć sens wydarzeń Polskiego Sierpnia. 

Przeczytaj również: „Utopia Solidarności” – oryginalny projekt polskiej filozofii polityki wg Jadwigi Staniszkis

Chcielibyśmy bardzo widzieć w Solidarności akt założycielski współczesnej Polski, ale wiemy, że tak nie jest i że te sprawy są jakąś trudną, czasami wręcz mroczną tajemnicą o źródłach naszej obecnej sytuacji. Nadal nie chcemy chyba tej tajemnicy zgłębić, choć przecież w Gdańsku stoi w trudach wybudowane wielkie Europejskie Centrum Solidarności, prezentujące spreparowany pod zagraniczne gusta przekaz o Solidarności.

Solidarność była autentycznym wyrazem zbiorowego przekonania, że Polacy mogą zbudować swój świat według własnych ambicji i wartości

Patrząc z perspektywy czasu wydaje mi się, że osobą, która najbardziej zbliżyła się do tej tajemnicy, była Jadwiga Staniszkis w swoich tekstach. Polska socjolog sama była świadkiem wydarzeń w Gdańsku i zetknęła się z prawdziwymi, autentycznymi ludźmi – robotnikami strajkującymi w stoczni. A potem była też świadkiem całego procesu transformacji w Polsce, który często tych prawdziwych ludzi dosłownie zniszczył i przemielił. Solidarność była autentycznym wyrazem zbiorowego przekonania, że Polacy mogą zbudować swój świat według własnych ambicji i wartości. Jednak tamto wielkie ludzkie poruszenie uległo dwóm potężnym siłom: wewnętrznemu postkomunizmowi i zewnętrznemu międzynarodowemu liberalizmowi.

Myślę więc, że współcześni Polacy nie chcą za bardzo świętować Polskiego Sierpnia, ani o nim mówić, gdyż jest on dla nich przede wszystkim gorzkim doświadczeniem słabości.

Marek A. Cichocki

Felieton ukazał się w dzienniku „Rzeczpospolita”

Przeczytaj inne felietony Marka A. Cichockiego ukazujące się w „Rzeczpospolitej”

Jeśli chcesz żywej, niezależnej politycznie myśli o Polsce, Europie i świecie, jeśli ciekawią Cię następne numery Teologii Politycznej Co Tydzień, jeśli czekasz na nasze książki, seminaria, dyskusje i kolejne artykuły na naszej stronie, wesprzyj nas stałą wpłatą. Dołącz do grona Mecenasów Teologii Politycznej. To dla nas bardzo ważne. Jesteśmy niezależnym środowiskiem intelektualnym. Istniejemy i rozwijamy się dzięki hojności naszych przyjaciół. Zapraszamy!

Dołącz już dziś i WSPIERAJ TEOLOGIĘ POLITYCZNĄ!