W Bielsku-Białej – mieście, które w 2026 r. nosi zaszczytny tytuł pierwszej Polskiej Stolicy Kultury, 20 stycznia została otwarta wystawa współczesnych obrazów Bożego Narodzenia, pędzla dziesięciu uznanych polskich artystów malarzy. Prezentowane w Książnicy Beskidzkiej płótna powstały w ramach projektu „Namalować katolicyzm od nowa”.
„Ten projekt wziął się z wielkiego marzenia – potrzeby odnowienia sztuki sakralnej, która jest niezwykle ważna – mówiła podczas wernisażu Joanna Paciorek, wiceprezes Fundacji Świętego Mikołaja. Opowiadając o genezie projektu stwierdziła, że kościołach można spotkać „kopie wielkich arcydzieł, nieraz wydruki a czasem niestety kicz”. Chcemy zmierzyć się z tym problemem – deklarowała – stąd właśnie próba zwrócenia uwagi na to, co ważne oraz chęć ożywienia, by sztuka w kościołach zbliżała do tajemnicy Boga.
„Mówiąc my – mam na myśli trzy instytucje, które ten projekt prowadzą: Fundację Świętego Mikołaja, środowisko Teologii Politycznej oraz Instytut Kultury św. Jana Pawła II na Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza z Akwinu (Angelicum) w Rzymie. Projektowi patronują biskupi diecezji warszawsko-praskiej a w październiku 2025 inicjatywa ta została pobłogosławiona przez papieża Leona XIV.
Pomysłodawcą projektu „Namalować katolicyzm od nowa”, jego inicjatorem i kuratorem wystawy obrazów Bożego Narodzenia jest Dariusz Karłowicz. Na wystawie w Książnicy Beskidzkiej prezentowane są obrazy Jarosława Modzelewskiego, Ignacego Czwartosa, Jacka Dłużewskiego, Wojciecha Głogowskiego, Jacka Hajnosa OP, Krzysztofa Klimka, Bogny Podbielskiej, Beaty Stankiewicz, Grzegorza Wnęka oraz przedstawicielki młodego pokolenia artystów – Karoliny Żądło.
„Jako że marzenie odnowienia sztuki sakralnej jest wielkie, potrzeba czasu i porządku, ten porządek wyznaczają nam kolejne tajemnice różańca”. Boże Narodzenie to tajemnica bliska każdemu z nas, dotyka Wcielenia, stawia nas przed pytaniami o sens, o życie, o macierzyństwo i ojcostwo – mówiła Joanna Paciorek. Odwiedzającym wystawę szefowa Fundacji Świętego Mikołaja życzyła, aby prezentowane na niej obrazy pobudzały do refleksji. Tym ma być sztuka – podkreśliła.
Bp Jacek Grzybowski zabierając głos podczas wernisażu podkreślił, iż Bielsko-Biała jest drugim po Warszawie miastem, które ma możliwość obejrzeć na żywo oryginalne obrazy Bożego Narodzenia. Zwrócił uwagę, iż współczesnym pokoleniom trudno przychodzi kontemplacja sztuki, wielu ludziom wystarcza oglądanie tych dzieł w internecie, tymczasem – jak podkreślił – ważne jest osobiste spotkanie ze sztuką, a dla wierzących również spotkanie ze sztuką sakralną, która wyraża największe tajemnice wiary”. W swojej wypowiedzi nawiązał też do hasła projektu i wyjaśniał jego wymowę: „Dlaczego chcemy namalować katolicyzm od nowa? Nie dlatego, że nie było w nim treści pięknych i ważnych. Były i są, ale trzeba ciągle szukać nowego języka, języka kultury i sztuki dla nowego pokolenia. Jeśli tego nie zrobimy, może się zdarzyć, że najważniejsze dla nas treści chrześcijańskie nie będą w ogóle dostępne w kulturze. Chrześcijanie nie mogą sobie pozwolić na takie zaniedbanie.
Bp Grzybowski wyraził przekonanie, że projekt „Namalować katolicyzm od nowa” jest próbą zmobilizowania siebie nawzajem, by nowym językiem opowiedzieć nowemu pokoleniu o najważniejszych sprawach. „Wszystko dzieje się przez kulturę, wszystko w czym jesteśmy zanurzeni, jak się ubieramy, jakie mamy telefony komórkowe, co oglądamy na streamingach, to wszystko jest kulturą. Jeśli nie będzie tam treści sakralnych – mądrych, ważnych, głębokich i pięknych to część nowego pokolenia w ogóle nie będzie wiedziała co to jest Zwiastowanie, Nawiedzenie czy Narodzenie, a czym Ukrzyżowanie. Nie będą rozumieli tych symboli, ich treści i mocy, które w nich są. Bp Grzybowski zachęcał więc do rozmawiania z młodymi o prezentowanych na wystawie obrazach, o tym, które im się podobają, a które nie, gdyż – jak zaznaczył – młodzi muszą znaleźć własne sposoby wyrazu treści chrześcijańskich.
Obecny na wernisażu prof. Ernest Zawada, artysta malarz a zarazem dziekan wydziału humanistyczno-społecznego Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego wyznał, że wystawa współczesnych obrazów Bożego Narodzenia jest mu niezwykle bliska, gdyż przedstawia ikonografię związaną z wyznawaną przez niego religią oraz tradycją. „Niektórzy z artystów, którzy prezentują na niej swoje prace są moimi kolegami. Szczególnie bliski jest mi Jarosław Modzelewski, którego prace podziwiam” – przyznał absolwent warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych.
„To jest dość trudne malarstwo, w które trzeba się zagłębić, ale – jak stwierdził prof. Zawada – nie zawsze to, co ładne jest piękne, piękno – jego zdaniem – jest czymś o wiele bardziej poważnym. Cieszę się, że takie wyzwanie zostało podjęte, a artyści współcześni nie boją się tego”. Prof. Zawada wyraził też radość, że wystawa zawitała do jego miasta.
Z kolei wiceprezydent Bielska-Białej Adam Ruśniak zwrócił uwagę, iż wystawa Bożego Narodzenia odwiedza miasto, w czasie gdy Bielsko-Biała pełni rolę Polskiej Stolicy Kultury. Książnica Beskidzka, gdzie prezentowana jest wystawa to największa biblioteka w mieście. Wyraził przy tym nadzieję, że liczba odwiedzających wystawę będzie wysoka. Uczestników wernisażu zaprosił także na liczne wydarzenia kulturalne zaplanowane na 2026 r. w Bielsku-Białej
Wystawa współczesnych obrazów Bożego Narodzenia będzie otwarta do 20 lutego 2026, a wstęp na nią jest wolny. Ekspozycji towarzyszy film dokumentalny, w którym artyści, prezentujący swe obrazy na wystawie zdradzają tajniki swojej pracy i artystycznych wyborów.
Odwiedzający Książnicę Beskidzką z zaciekawieniem przyglądają się wystawie – zarówno czytelnicy w sile wieku, jak i młodzież czy rodzice z dziećmi. Wielu wyciąga z kieszeni swoje telefony komórkowe i robi zdjęcia obrazom, które najbardziej zwróciły ich uwagę. Miesięcznie Książnicę odwiedza 3 tysiące osób i co najmniej tyle spodziewanych jest również na wystawie, która potrwa do 20 lutego 2026 r. W Warszawie, w podziemiach katedry św. Floriana na Pradze wystawę Bożego Narodzenia obejrzało ok. 6 i pół tysiąca odwiedzających. Najchętniej odwiedzali wystawę Bożego Narodzenia w niedziele i czwartki, kiedy odbywały się różne wydarzenia towarzyszące: dyskusje, oprowadzanie kuratorskie czy wykłady.
awo
fot. Andrzej Macura / Książnica Beskidzka, Marian Szpak, Anna Wojtas
Jeśli chcesz żywej, niezależnej politycznie myśli o Polsce, Europie i świecie, jeśli ciekawią Cię następne numery Teologii Politycznej Co Tydzień, jeśli czekasz na nasze książki, seminaria, dyskusje i kolejne artykuły na naszej stronie, wesprzyj nas stałą wpłatą. Dołącz do grona Mecenasów Teologii Politycznej. To dla nas bardzo ważne. Jesteśmy niezależnym środowiskiem intelektualnym. Istniejemy i rozwijamy się dzięki hojności naszych przyjaciół. Zapraszamy!
Dołącz już dziś i WSPIERAJ TEOLOGIĘ POLITYCZNĄ!